KRZTUSIEC ATAKUJE
Krztusiec coraz częściej rozpoznaje się u osób dorosłych i starszych, a u seniorów przebieg choroby jest długi, wyczerpujący i częściej powikłany niż u młodszych dorosłych. Jedna dawka szczepionki przypominającej Tdap (tężec–błonica–krztusiec) co 10 lat to prosty i bezpieczny sposób, aby znacząco zmniejszyć ryzyko ciężkiego zachorowania i hospitalizacji u osób po 60.–65. roku życia (1,2,3,4) .
Krztusiec nie jest już wyłącznie chorobą wieku dziecięcego – globalnie w 2023 roku odnotowano średnio ok. 23,6 zachorowań na milion mieszkańców, a po pandemii COVID‑19 obserwuje się wyraźny nawrót zachorowań w starszych grupach wiekowych. W Europie w latach 2023–2024 aż 42% dotyczyło osób w wieku 60 lat i więcej, co pokazuje, że obok niemowląt to właśnie seniorzy są najbardziej narażeni na ciężkie, śmiertelne postaci krztuśca (4,5).
U dorosłych krztusiec objawia się wielotygodniowym, napadowym kaszlem z uczuciem „duszności z braku powietrza” i często wymiotami po napadzie kaszlu. Napady kaszlu występują u zdecydowanej większości chorych, a ponad połowa dorosłych kaszle ponad 9 tygodni, co prowadzi do znacznego spadku jakości życia, bezsenności i wyczerpania fizycznego. Silny kaszel może prowadzić do złamań żeber, wypadania odbytnicy, przepukliny pachwinowej czy zaostrzeń niewydolności serca i POChP, co w praktyce wymaga hospitalizacji oraz rehabilitacji. U seniorów opisywano również powikłania neurologiczne (encefalopatia, drgawki), krwawienia wewnątrzczaszkowe czy udar mózgu, związane z bardzo silnymi, powtarzającymi się napadami kaszlu. W retrospektywnych analizach u dorosłych z krztuścem stwierdzano, że każda hospitalizacja to długotrwałe ograniczenie samodzielności, szczególnie dotkliwe w wieku podeszłym. Najczęstszą przyczyną zgonu w przebiegu krztuśca jest wtórne bakteryjne zapalenie płuc (2,4,6).
Eksperci wskazują, że u osób ≥65 lat szczepienie przypominające Tdap, obok szczepień przeciw grypie i pneumokokom, stanowi kluczowy element profilaktyki ciężkich zakażeń dróg oddechowych. Rekomendacje wielu towarzystw naukowych dopuszczają podawanie dawki przypominającej Tdap co 10 lat u dorosłych, w tym w wieku podeszłym, aby utrzymać ochronę przed krztuścem, tężcem i błonicą (3).
Autor: Magdalena Żurowska-Wolak1, Małgorzata Sulej – Niemiec1,
Zakład Ratownictwa Medycznego, Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum w Krakowie
Bibliografia:
1) Weston WM, Friedland LR, Wu X, Howe B. Vaccination of adults 65 years of age and older with tetanus toxoid, reduced diphtheria toxoid and acellular pertussis vaccine (Boostrix(®)): results of two randomized trials. Vaccine. 2012 Feb 21;30(9):1721-8. doi: 10.1016/j.vaccine.2011.12.055. Epub 2011 Dec 31. PMID: 22212127.
2) Kardos P, Correia de Sousa J, Heininger U, Konstantopoulos A, MacIntyre CR, Middleton D, Nolan T, Papi A, Rendon A, Rizzo A, Sampson K, Sette A, Sobczyk E, Tan T, Weil-Olivier C, Weinberger B, Wilkinson T, Wirsing von König CH. Understanding the impact of adult pertussis and current approaches to vaccination: A narrative review and expert panel recommendations. Hum Vaccin Immunother. 2024 Dec 31;20(1):2324547. doi: 10.1080/21645515.2024.2324547. Epub 2024 Apr 2. PMID: 38564339; PMCID: PMC10989709.
3) Hoe Nam L, Chiu CH, Heo JY, Ip M, Jung KS, Menzies R, Pearce R, Buchy P, Chen J, Nissen M, Oh KB. The need for pertussis vaccination among older adults and high-risk groups: a perspective from advanced economies of the Asia Pacific region. Expert Rev Vaccines. 2021 Dec;20(12):1603-1617. doi: 10.1080/14760584.2021.1990759. Epub 2021 Nov 22. PMID: 34734556.
4) Harrington L, Aris E, Bhavsar A, Jamet N, Akpo EIH, Simeone JC, Ramond A, Lambrelli D, Oppenheimer J, Sergerie Y, Mukherjee P, Meszaros K. Burden of Pertussis in Adults Aged 50 Years and Older: A Retrospective Database Study in England. Infect Dis Ther. 2023 Apr;12(4):1103-1118. doi: 10.1007/s40121-023-00774-5. Epub 2023 Mar 16. PMID: 36966230; PMCID: PMC10147870.
5) https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/pertussis-annual-epidemiological-report-2023
6) https://www.cdc.gov/pinkbook/hcp/table-of-contents/chapter-16-pertussis.html
